ΙΣΤΟΡΙΕΣ: Εργοστάσιο ξυλείας Σκοτεινών

                                                             

          Ο Κώστας Βαστάζος (1926-2019) μου δίνει συνέντευξη στο σπίτι του (Φωτεινά Πιερίας) στις 20.1.2003. Στο χωριό τον ξέρανε ως «ι Κώτσιους ντ Γιαννίκ’», δηλαδή ο Κώστας Βαστάζος του Ιωάννου ή με το παρατσούκλι «ο παπάς», επειδή έψελνε. («έφυγε» στις 2 τρέχοντος). Στη συζήτηση ακούστηκαν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα  που αναφέρονται στην ιστορία της Μόρνας. Από αυτά επιλέγω αυτό που αφορά  το ξακουστό Εργοστάσιο Ξυλείας Σκοτεινών-Μόρνας.
  

                                                  Η ΑΦΗΓΗΣΗ

1938. Η ΑΡΧΗ

-Το εργοστάσιο ξυλείας ήταν παλιό;      

-Από το 1938-39. Τότε έγινε το εργοστάσιο. Κρατική δαπάνη. Μ’ αυτό παρηγοριούμασταν, βγάζαμε το καθημερινό μεροκάματο.

         -Πώς λέγεται εκείνη η τοποθεσία;

         -Στη βρύση απέναντι. Γιατί εκεί ήταν το νερό που παίρναμε και πίναμε. Το λέμε και "από πέρα", δηλαδή απέναντι από το χωριό.

         Ο πρώτος ο οποίος ίδρυσε το εργοστάσιο -προϊστάμενος αυτός- ήταν κάποιος Θαλασσινός. Στο δασαρχείο Σκοτεινών υπηρέτησαν επάξια σπουδαία ονόματα (Θαλασσινός, Αυγίκος, Ντότσιος, Νταλακιουρίδης (Δαλακιουρίδης), Καρφούλας κ.ά.).

          -Παράλληλα με το εργοστάσιο υπήρχε και ένα οικοδόμημα επάνω, στην άκρη του χωριού. Το λέγανε «Κτίριο». Τι ήταν αυτό.

        -Το κτίριο επάνω ήταν ένα κτίσμα, όπου πηγαίνανε οι οικογένειες των δασολόγων και καθόταν εκεί. Και αυτό κτίστηκε μεταξύ 1938-39. Μαζί με το εργοστάσιο. Και σήμερα έχει την ίδια μορφή.

1942. ΓΕΡΜΑΝΟΙ

-Οι Γερμανοί έθιξαν το εργοστάσιο;

-Την πρώτη εμφάνιση την κάνανε τον Φεβρουάριο του ’42. Οι αντάρτες με επικεφαλής τον καπετάν Στάθη μας ειδοποίησαν για το γεγονός. Μια γυναίκα λέει: «Είδα ότι ήρθαν πολλοί Γερμανοί, ενίσχυση στο εργοστάσιο. Αυτή είναι η Βασίλου τ’ Κώστα. Το '43 στις 17 Δεκέμβρη οι Γερμανοί σκοτώνουν τον παπά Χρήστο Τσολάκη και άλλα άτομα. Επικεφαλής του χωριού ήταν ο Αναστάσιος Πίτσιας. Μετά οι αντάρτες βάλαν φωτιά και κάψανε το εργοστάσιο. Πάντως, ως το 1949 το εργοστάσιο υπολειτουργεί.

1950. ΕΠΑΝΑΠΑΤΡΙΣΜΟΣ

Το ξαναφκιάξανε μετά το '50 που ανεβήκαμε εμείς επάνω. Μετά τον Εμφύλιο λειτουργεί κανονικά.

          -Εννοείς τον επαναπατρισμό. Πότε έγινε;

          -8 Απριλίου του 1950. Και αφού έγινε ο επαναπατρισμός δούλευε ο κόσμος στους δρόμους με το τσαπί και το φκιάρ'. Ύστερα φέρανε τα μηχανήματα και το θέμα έλαβε τέλος. Το '54 άρχισε να δουλεύει πάλι. Δηλαδή γινότανε δρόμοι, υλοτομίες, εγκατάσταση μηχανημάτων και ξαναδούλευε όπως δούλευε πρώτα. Παρήγαγε, επιτοπλείστον, στρωτήρες για τις σιδηροδρομικές γραμμές. Εγώ δούλευα στην κορδέλα και μετά στο δίσκο κορυφών, όπου από 'κει  έκοβα τις διαστάσεις όλων των ξύλων (*) για ό, τι έβγαινε το καθένα. Το καθάριζα και το έβγαζα κανονικότατο.

          -Πόσες ώρες δούλευες.

     -Οχτάωρο. Αλλά, πολλές φορές, επειδή μεταξύ μας αλληλοβοηθούμασταν, δούλευα και 16 ώρες. Με διάλειμμα φαγητού ένα τέταρτο κτλ.

1967. ΜΕΤΑΦΟΡΑ

Το 1967 το Εργοστάσιο μεταφέρεται στο Λιτόχωρο, με συνέπεια την αύξηση της ανεργίας στους κατοίκους της Μόρνας και όχι μόνο. Μείναμε στο χωριό, χωρίς δουλειά και είπαμε να φύγουμε, με σκοπό να πάρουμε χωράφια στον τόπο του Σανατορίου. Κι έτσ’ εγκατασταθήκαμε εδώ πέρα (20^ο χιλιόμετρο Κατερίνη-Ελασσόνα). Για την ονομασία του νέου χωριού η απόφαση πάρθηκε σύσσωμα. Οι χωριανοί μετά τη θεία Λειτουργία στην εκκλησία του αγίου Νικολάου φώναξαν: «το νέο χωριό θα το ονομάσουμε από Σκοτεινά, Φωτεινά».

----------

* Η ξυλεία της Πιερίας ήταν ανέκαθεν εξαιρετική. Λένε ότι στην κατασκευή της θαλαμηγού του βασιλιά Όθωνα χρησιμοποιήθηκε ξυλεία της Μόρνας.

----------
ΕΙΚΟΝΕΣ

Η σύζυγος του Κώστα Ευαγγελία Καλιαμπού-Βαστάζου (1928-2016).

Οι γονείς του Κώστα Ιωάννης (Γιαννίκς) και Αικατερίνη.

 
Το ποτάμι της Μόρνας "Αίσωνας" (κ. Μαυρονέρι) χωρίζει χωριό και Εργοστάσιο. Δηλαδή α) στη μια πλευρά του ποταμιού υπάρχει η βρύση με το όνομα "Από Πέρα" και το περίφημο Εργοστάσιο Ξυλείας Σκοτεινών, και β) στην απέναντι πλευρά φαντάζει σκαρφαλωμένο το χωριό με τις δυο εκκλησίες, την Αγία Παρασκευή, (Κοιμητήρια) και τον ενοριακό ναό του Αγίου Νικολάου.

Σημείωση: Στο Χοροστάσι (στη Μόρνα το λένε "Χρουστάσ'") η γκάιντα του Κώτσιου άναβε το κέφι στο  χορό.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: Κατατακτήριες 1947

ΤΑ ΠΡΟΣΦΥΓΟΠΟΥΛΑ ΣΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ

                                                        
                                                  Δασκάλα Κατίνα Κουζώνη

Α. ΤΑΚΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

           Στις 13 Αυγούστου 1947 η Μόρνα «μετακινήθηκε» αναγκαστικά (λόγω Εμφυλίου) στην Περίσταση Πιερίας. Το δημοτικό σχολείο του χωριού γέμισε από πρόσφυγες. Οι άνθρωποι μείνανε εκεί μέχρι να τακτοποιηθεί

ο πληθυσμός σε σπίτια. Η Ελένη Βαστάζου θυμάται την ώρα: «Κατά η ώρα 4  μας πήγαν στο σχολείο».  
          Η Βαγγελούδα Καλιαμπού (από Σκοτίνα) έχει να λέει: «Όντας η Μόρνα κατέφκαν κάτ' ζ Μπιρίσταση, τότι ήρθαν κι μας σύμμασαν. Τα γίδια πιρπατούντα. Μαζί μας κι ι Κακάλς Γαβρής μι του μπλάρ». (Όταν οι γονείς μου κατέβηκαν στην Περίσταση μαζί με όλους του Μορνιώτες, ήρθαν στη Σκοτίνα και συμμάζεψαν και μας-Γιάννη και μένα. Κάναμε πεζοπορία από Σκοτίνα (και τα γίδια μαζί)  έχοντας μαζί μας τον Θεοχάρη Γαβρή με το μουλάρι).

Β. ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ "ΑΛΩΝΙΑ"

        Με την έναρξη του σχολικού έτους η δασκάλα Κατίνα Κουζώνη μας συγκεντρώνει στα «Αλώνια», μια περιοχή ανάμεσα στην Περίσταση και Σιδηροδρομικό Σταθμό Κατερίνης. Όλα τα παιδιά καθίσαμε οκλαδόν για να γίνουν οι κατατακτήριες εξετάσεις. .

                                                        
       Στην κατατακτήρια εξέταση συμμετέχουν και τα τρία αδέρφια: Θανάσης, Ελένη, Γιάννης.

Πρώτος εξετάζεται ο Θανάσης (ο μικρότερος αδερφός): 

Δασκάλα: Παιδί μου, πήγες ως τώρα σχολείο;
Θανάσης: Όχι, κάμπθινά» (όχι, πουθενά).

-Γιατί, παιδί μου;
-Μπουτί ιμένα μ' ήφιρναν μια στ' Σκουτίνα, μια στ' Μόρνα. (Διότι εμένα με παίρνανε πότε στη Σκοτίνα, πότε στη Μόρνα). 
-Σε γράφω στην πρώτη τάξη.

Ύστερα εξετάζεται η Ελένη: 

Δασκάλα: Παιδί μου, εσύ πήγες σχολείο;
Ελένη: Ι πατέρας μ’ είνι παπάς στη Μόρνα από το 1945. Δυο χρόνια είχαμε δασκάλα ανταρτίνα, την Ευανθία». 

-Σε γράφω στην τετάρτη τάξη.

----------

Σημείωση: Η Ελένη Καλιαμπού και Κούλα Καλιακού θυμούνται την τιμωρία που φάγανε από τη δασκάλα Ευανθία στη Μόρνα. Η Ευανθία έδεσε τις κοτσίδες της μιας με αυτές της άλλης προκαλώντας περίγελο των γύρω.

           Στο τέλος έρχεται η σειρά του Γιάννη:

Δασκάλα: Παιδί μου, έχεις χαρτιά του σχολείου;

-Ιγώ ήμαν στ΄ Σκουτίνα. Βουσκούσα γίδια. Τώρα έφερα τζ γίδις ιδώ. Τ’ μούσκρια, μπάλια, γκέσα, ασπρόγκισα κι κατσίκια. Γκρέμσαν τα κουμάσια τ’ Κουτσουμπέα κι χάλασαν γκληματαριά τ’ Χατζή. Ιδώ τα βουσκάου λίγο ζ Γκαψούρα, ζ Μπαναγία κι στου δρόμου τζ Βρουμιρής. Κάθουμι κι σκέφτουμι του Γκάτου Όλυμπου. (Εγώ ήμουνα βοσκός στη Σκοτίνα. Τώρα είμαι στενοχωρημένος που έφερα τις γίδες εδώ. Κάνανε ζημιές στο νοικοκύρη Θανάση Κουτσουμπέα χαλώντας τις αποθήκες του και κατέστρεψαν την κληματαριά του καφενείου Χατζή. Εδώ που βρισκόμαστε, βοσκάω τα γίδια για λίγο στην τοποθεσία «Καψούρα», στην εκκλησία «Παναγία» και στο δρόμου που φέρνει στο χωριό «Βρωμερή»-Καλλιθέα. Τώρα κάθομαι και συλλογίζομαι τα βουνά και λαγκάδια του Κάτω Ολύμπου). 

-Θα γραφτείς στην πρώτη τάξη.

-Κυρία, γιατί ν’ αδιρφή μ’ ν’ έγραψις ζ ντιτάρτ; (Γιατί την αδερφή μου την έγραψες στην τετάρτη τάξη).

-Η αδερφή σου είχε δασκάλα στη Μόρνα, ενώ εσύ στη Σκοτίνα είχες γίδια.

-Ξέρου να διαβάζου κι ας μη μπήγα σχουλείου. Ένας τζιουμπάνους, ι Γιάντζ ντ Ντήμ μ’ έδουσι φλάδα’ κι μ’ έμαθαν οι τζιουμπανοί να διαβάζου. Διαβάζου κι τ’ Σύναψη. Ξέρου κι Αριθμητική. Ι Κακάλς τ’ Μητού μ’ έμαθι πρόσθιση κι αφαίριση. Ι Χρήστους τ’ Μάν’ πολλαπλασιασμό και διαίριση. Ξέρου κι ένα ποίμα». (Γνωρίζω ανάγνωση κ ας μην πήγα σχολείο. Ο τσοπάνης Γιάννης Δήμος μου χάρισε μια φυλλάδα και οι βοσκοί μου μάθανε να διαβάζω. Ξέρω να μελετώ και την ιερά Σύναψη. Τα καταφέρνω στην Αριθμητική. Ο Θεοχάρης Μητός με έμαθε πρόσθεση και αφαίρεση. Ο Χρήστος Μάνος πολλαπλασιασμό και διαίρεση. Ξέρω απέξω και ένα ποίημα).

-Πες το.

-«Βγαίν’ η βαρκούλα του ψαρά από το περιγιάλι…».

-Μπράβο, παιδί μου, γράφεσαι στην Τετάρτη τάξη, όπως κι ο Γιώργος Βαϊτσόπουλος, Κώστας Αλεξόπουλος, Χαρίλαος Παλιαρούτας, Κούλα Καλιακού, Βαγγέλης Παπαθεοδώρου, Χρήστος Κατσίνας, Γιάννης Κουτσουμπέας και άλλοι.

Γ. ΓΕΝΙΚΑ

ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΟΨΗ: Στην περίοδο του Εμφυλίου η Περίσταση έδειξε το καλύτερο πρόσωπο απέναντι στους ανθρώπους που διώχτηκαν από τις εστίες τους. Οι κάτοικοι αγκάλιασαν τους ξένους και -συγκεκριμένα- τους ανθρώπους της Μόρνας. Οι δάσκαλοι ήσαν αγαπητοί και αξιόλογοι: Κωνσταντίνος Μοσχίδης  (διευθυντής), Μέλιος Φώτης, Κατίνα Κουζώνη και Ιωάννης Πάπας.

---------- 

Μια σύμπτωση: 1978-80. Ανοίγω την αλληλογραφία του σχολείου μου (ήμουνα καθηγητής), που στεγάζονταν στην οδό Μοναστηρίου Θεσσαλονίκης. Ένας φάκελος με την παραίτηση της Κουζώνη πέφτει τυχαία στα χέρια μου. Έκτοτε, μέχρι το τέλος της ζωής της, είχαμε τακτική ευχάριστη επικοινωνία. Αντάμωμα, μετά από 30 χρόνια. 
---------- 
Υποσημείωση: Οι φωτογραφίες είναι βγαλμένες το 1947-48. 

ΕΙΚΟΝΕΣ
     

 

  

  Η τάξη μου στο δημοτικό σχολείο Περίστασης Κατερίνης. 

                     Η δασκάλα Κατίνα Κουζώνη αριστερά στο επάνω άκρο.

ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΣΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ

 

  

Η έντονη γραμμή δείχνει τον δρόμο που διασχίζει την Περίσταση. Το σχολείο (δεξιά) υποδέχεται τους πρόσφυγες της Μόρνας. Στα "Αλώνια" (αριστερά) διεξάγονται οι Κατατακτήριες εξετάσεις.

                  




   

ΠΟΛΕΜΟΣ: Τάσος Οικονόμου

το Έπος του ‘40

Ο Τάσος Οικονόμου, γιος του παπά Λεωνίδα από τη Σκοτίνα Πιερίας,  είναι ένα από τα θύματα του ’40. Οι συνεντεύξεις που ακολουθούν αποτελούν ελάχιστο μνημόσυνο στο παλικάρι του χωριού.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 1^η  ((9.1.2005), Καλούδα Οικονόμου, σύζυγος του Τάσου.

ΤΟΠΙΚΟ ΙΔΙΩΜΑ: Ι Κώτσιους ι Ντουραλής σκουτώθκι μι του Ντάσιου, τουν ιθκό μ', τουν Οικουνόμου. Σ' ν' Αλβανία, στου μπόλιμου του '40.   

-Σου στείλανε χαμπέρι από την Αλβανία;

          -Ήρθι χαρτί. "Αναστάσης Οικουνόμου, δικανέας, σκουτώθκι ζ Γκλεισούρα".

-Εσύ πού ήσουνα.

          -Στου μπαπά Λιουνίδα, σ' τς Οικουνουμαί  ικεί παντρέφκα.  Έκαμα ένα πιδί. Πρώτ' γυμνασίου, ι Νικουλάκς, μι πέθανι. Απ' του Ντάσιου πιδί.     Παντρέφκα τουν Άγιου Μιχαηλ'. Μι στιφάνουσι ι Γιάντζ ι Παραμύθας. Ε, τι σα μι στιφάνουσαν; Δεν είνι κανένας τυχηρός. Ι Τάσιους σκοτώθηκε μι του Γιάν' Γιρμπχαλό, μι του Γκώτσιου Ζιώγα, μι τουν Απουστόλ' του Τζινιάνη.       

-Σου στείλανε χαμπέρι από την Αλβανία;

          -Ήρθι χαρτί. "Αναστάσης Οικουνόμου, δικανέας, σκουτώθκι ζ Γκλεισούρα".

          -Εσύ, όταν το έμαθες, πού ήσουνα;

          -Του βράδ' ν' απουκριά. Απουκριά Ντυρινή, ικείνου του βράδ' σκουτώθκι. Ιτότι σκουτώθκι ι Τάσιους. Ιτότι έμαθάμι. Θρηνήσαμι, σκουτώθκαμι, λιανίσκαμι. Ι παπά Λιουνίδας "πέθανι", λιγουθύμσι, τουν ήφιραν στου σπίτ' πιθαμένουν. Ι μπάρμπα 'Ρακλής ι Ντάμπλιας, ι Πουτιός ι Ντάμπλιας, ι δάσκαλους ι Μπλέτσιους, ούλ' αυτοί οι κιντρικοί απού 'χαμι στου Χουργιό, τουν ήφιραν στου σπίτ' πιθαμένουν. Κι τότι είπι: "ας μι πέθνησκαν δυο πιδιά κι να ζούσι ι Τάσιους".

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΗ: Ο  Κώστας Ζιώγας-Ντουραλής σκοτώθηκε μαζί με τον Τάσο τον άντρα μου, τον Οικονόμου. Σκοτώθηκαν στην Αλβανία, στον πόλεμο του '40). 

-Σου στείλανε χαμπέρι από την Αλβανία;

          -Ήρθε ειδοποίηση που έλεγε: «Αναστάσιος Οικονόμου, δεκανέας, σκοτώθηκε στην Κλεισούρα»      

          -Εσύ, όταν το έμαθες, πού ήσουνα;

-Ήμουνα στο σπίτι του παπά Λεωνίδα Οικονόμου, παντρεμένη με τον Τάσο. Γέννησα ένα παιδί. Έζησε μέχρι την πρώτη γυμνασίου. Ήταν ο Νικολάκης, πέθανε το μανάρι μου. Βλαστάρι του Τάσου.     Παντρεύτηκα στη γιορτή των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ. Με στεφάνωσε ο Γιάννης Παραμύθας. Τι κι αν με στεφάνωσε! Δεν είναι κανένας τυχερός. Ο Τάσος, ο άντρας μου σκοτώθηκε μαζί με τον Γιάννη Γερομιχαλό, τον Κώστα Ζιώγα και Αποστόλη Τσινιάνη.

          -Εσύ, όταν το έμαθες, πού ήσουνα;

          -Το κακό συνέβη το βράδυ της Αποκριάς του 1941. Ήταν Κυριακή της Τυρινής. Εκείνο το βράδυ σκοτώθηκε. Τότε έγινε το κακό στον Τάσο. Τότε το μάθαμε. Θρηνήσαμε, σκοτωθήκαμε. λιανιστήκαμε. Ο παπά Λεωνίδας έπαθε σοκ., λιποθύμησε, τον φέρανε στο σπίτι μισοπεθαμένον. Ο μπάρμπα Ηρακλής Δάμπλιας, ο Ποτιός Δάμπλιας, ο δάσκαλος ο Βλέτσης, όλοι αυτοί οι προύχοντες του χωριού τον φέρανε στο σπίτι ημιθανή. Και τότε ξεσπάθωσε: ας μου πεθαίνανε δυο παιδιά, αρκεί να ζούσε ο Τάσος).

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 2η (Αύγουστος 1980), Δημητρός Νικολός του Λιόλια (Γεωργίου), στρατιώτης του ’40. Εξιστορεί με βαθιά θλίψη την απώλεια του Τάσου:

          Όταν φτάσαμε στο χάνι του Μπαλαμπάνη -όλη τη νύχτα βαδίζαμε- διαπιστώσαμε ότι ο επίσημος δρόμος έβγαζε στα Τίρανα. Στην επάνω πλευρά του δρόμου υπήρχαν πουρνάρια. Νύχτα! Μέσα στα χαντάκια βλέπαμε σκοτωμένους ανθρώπους. Πεταμένα κορμιά, άλλα δεξιά, άλλα αριστερά. Σκόρπια ανθρώπινα κεφάλια, άλλα εδώ, άλλα εκεί. Παντού πτώματα. Φρίκη! Να σε φυλάξει ο Θεός.

          Εκεί μέσα στη χαράδρα βάζει κατεπάνω μας το ιταλικό πυροβολικό. Τα δάση μετατράπηκαν σε παρανάλωμα του πυρός από τις οβίδες που πέφτανε. Το πρωί ξημέρωσε. Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα απαίσιο θέαμα…Γεμάτο πτώματα. Σηκουνόμαστι κι λέ' ι λουχαγός:

          -Πάμι προς τα πάν'. Κρυφτήτι, όπου μπουρείτι.  

Ι Τάσιους φουβήθκι κι λέει: «Θα τραβήξου σιαπάν' στου ρέμα».

-Ιγώ δε μπάω, λέου. Φοβάμι.

Στην Αλβανία είχα παρέα τον Διονύση Δήμο, τον Θωμά Δήμο, τον  Διονύση Δάμπλια, τον Πουτιό Καρκαφίρη (Τσιαούση), τον Κακάλη-Θεοχάρη Κοκράνη (Τρανζβάλ), τον Τάσο του παπά.

          Μας βάζν (πυροβολούν) τ' αεροπλάνα, γκα, γκου, γκα, γκου. Ήλιγάμι (λέγαμε) «έ, ιβγάτι πιθαμέν' να μπουν οι ζουντανοί»! Τρομερό πράμα!

          Τρέχουμι ιδώ, τρέχουμι ικεί να βρούμι του Ντάσιου. Πουθινά. Βρήκαμι, μαναχά κάτ' χλαίνις, κάτ' παρτάλια. . . Κουντά ικεί ήταν κι ι Τάσιους, αλλά τουν έθαψαν τα χώματα. Βρήκαμι του λουχαγό κι έστειλι τα χαρτιά, ότι σκουτώθκι.

Λέ' ιμένα (ι λουχαγός): «Ισύ κάπου, κάπου σιακούω να ψάλς κάνα τρουπάρι. Θα πάρς 4 στρατιώτις μι τα φανάρια κι θα πας να ψάλεις τα μνημόσυνα, στον πατριώτη σου τον Αναστάσιο Οικονόμου».

          -Θα πάω.

Παίρου τουν Τσιαούσ', παίρου κι του Διουνύσ' του Δάμπλια, παίρου κι άλλ' δυο ξέν', μι τα φανάρια μέσα στα μουνουπάτχια. Ήμασταν μακρυά. Πήγαμι κι έψαλάμι όλ':

          -«Ευλογητός εί, Κύριε», «Μετά πνευμάτων δικαίων».

          Τα ψάλαμι όλα αυτά. Στου Ντάσιου.

          Αυτά τα είπα στη γναίκα τ', όταν γύρσα, ζ Γκαλούδα. Έκλιγι η καημέν'. (Όταν επέστρεψα τα είπα όλα στη γυναίκα του την Καλούδα, η οποία θρηνούσε). Λέου:

          -Ιγώ είμι υπουχρεωμένος να στα πω. Όπως είχα διαταγή από το λοχαγό.

----------

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στο Ηρώο της Σκοτίνας καταγράφονται τα ονόματα (θύματα) του χωριού στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο (28.10.40-31-05.41): α) Κωνσταντίνος Γ Ζιώγας, β) Αναστάσιος Λ. Οικονόμου, γ) Απόστολος Ι. Τσινιάνης, δ) Ιωάννης Ν. Γερομιχαλός, ε) Νικόλαος Γ. Παραμύθας, στ) Γεώργιος Ι. Τράντας, ζ) Γεώργιος Η. Σαούλιας και η) Αθανάσιος Δ. Σαούλιας.
---------- 
ΕΙΚΟΝΕΣ

                                
                                   Οι γονείς του Τάσου: Παπά Λεωνίδας Οικονόμου 
                                               και η πρεσβυτέρα Μαρία Γκριμούρα. 
                                           Εφημέριος στην Άνω Σκοτίνα: 1932-1947
-------

Παιδιά του παπά Λεωνίδα: Τάσος, Διονύσης, Γιώργος, Αφροδίτη, 

Δημητράκης,  Ελένη, παπά Θανάσης, Παναγιώτης.

--- 

 

Διονύσης

 Γιώργος

Δημητράκης

Παπά Θανάσης, εφημέριος στον Κολινδρό Πιερίας

Ελένη, πρεσβυτέρα του παπά Μιχάλη Βλέτση

ΕΘΙΜΑ: 7η Καστανογιορτή Σκοτίνας

                                       Επίσημοι στην Καστανογιορτή Σκοτίνας

          Η γιορτή του κάστανου στη Σκοτίνα (19.10.19) μου φέρνει στο νου τις παρακάτω αξιοπρόσεκτες ενθυμίσεις:

Α. Από τα άγρια στα ήμερα. Στα παλιά χρόνια ο κόσμος μάζευε κάστανα από άγριες καστανιές. Η περίπτωση αφορά κυρίως την Άνω Σκοτίνα.  Μεταπολεμικά ο κόσμος μετακινείται προς την Κάτω Σκοτίνα και αρχίζει με εντατικούς ρυθμούς να αμπολιάζει (εμβολιάζει) τις καστανιές. 

Β. Έκταση της καστανιάς. Σε πολλούς φαίνεται παράξενο το φαινόμενο, κατά το οποίο οι καστανιές (κασταναριά) της Σκοτίνας απλώνονται από την Άνω μέχρι την Κάτω και, συγκεκριμένα, μέχρι το κύμα. Βλέπεις, δηλαδή, καστανιά στον Αϊ-Λιά, αλλά και στην Παραλία.

Γ. Χρησιμότητα του κάστανου. Οι προκάτοχοί μας (παππούδες και προπαππούδες) γνώριζαν τη σημασία και χρησιμότητα της καστανιάς. Ζήσανε από κοντά το αγριοκάστανο. Το μαρτυρούν επίσημα στόματα. Για παράδειγμα το 1931 ο επιθεωρητής της δημοτικής εκπαίδευσης, όταν ήρθε στο χωριό για να ελέγξει το σχολείο της Άνω Σκοτίνας (δάσκαλος Αθανάσιος Βλέτσης 43 ετών) διαπίστωσε, ότι οι κάτοικοι ήταν φτωχοί και ζούσαν από την πώληση αγριοκαστάνων. (Προσωπική εμπειρία: Οι γονείς μου διέθεταν νερόμυλο και μερικοί κάτοικοι στον καιρό της Πείνας φέρνανε παπαδούλες (ψημένα αγριοκάστανα) για άλεσμα.

Δ. Νέα κασταναριά. Το 1985 πιάνει μεγάλη πυρκαγιά και το δάσος μετατρέπεται σε μπαΐρι. Ακολουθούν εκχερσώσεις, δημιουργία οικοπέδων. Κουμαριές εξολοθρεύονται, εμφανίζονται νέες καστανιές. Τα νερά των λάκκων μεταφέρονται με λάστιχα στη ρίζα της καστανιάς κάθε ιδιοκτήτη. Έτσι, η απόδοση του κάστανου μεγαλώνει.    

Ε. Ποιότητα. Ο πρόεδρος του χωριού Γιώργος Πλεξίδας διατείνεται ότι το κάστανο της Σκοτίνας είναι το καλύτερο στο πανελλήνιο, ίσως και παγκοσμίως.

----------

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο Κώστας Γανωτής ανακοίνωσε ότι η φετινή γιορτή είναι αφιερωμένη στους δυο συμπατριώτες που φύγανε από τη ζωή α) τον Θωμά Μητσιάνη του Γεωργίου και β) τον Θανάση Πολυχρό του Κωνσταντίνου.

ΠΡΟΕΔΡΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ

                                              Γιώργος Πλεξίδας, πρ. Κοινότητας

                         Παναγιώτα Κουκουσά, πρ. «Πνευματική Κίνηση Σκοτίνας

                                    Κώστας Γανωτής, πρ. Εθελοντισμού Σκοτίνας

ΕΘΕΛΟΝΕΣ

                           Από αριστερά: Πινακά Θωμαή, Συντριβάνη Μαριάννα, 

                               Σκρέτα Ειρήνη, Καλαμάρα Σοφία και Μιχαλού Πόπη

Η χαρά της προσφοράς δίνει ζωή

 

                                                     Η λάμψη της προσφοράς

                                 Αριστερά: Καλαμάρας Βασίλης, δεξιά Μάνος Γιάννης

                                                 Βλέτση Χρυσικού Τασούλα

                                                       Βασίλης Βαγγελάκος

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

  ΟΡΓΑΝΟΠΑΙΧΤΕΣ

                                               
                                                  Χορευτικός όμιλος Σκοτίνας

                                  

                                       Αστράφτουν τα πρόσωπα μετά το χορό