Σάββατο 15 Ιανουαρίου 2022

ΚΑΤΟΧΗ: το ΚΑΣΤΡΟ... «έπεσε»

          

        Ήταν Απρίλης (15-16) του 1941, όταν το Κάστρο «επεσε», στους Γερμανούς. Οι Γερμανοί έστησαν το πολυβολείο στον Σκαρλάτο, περιοχή ανάμεσα Τοπόλιανης και Λεπτοκαρυάς (όπως με πληροφόρησε ο π. Γιώργης Μπιλιάγκας σε πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία). Οι Νεοζηλανδοί  μάχονταν από το Κάστρο. Μετά τη μάχη, αποχώρησαν. Οι Γερμανοί κατευθύνθηκαν προς Τέμπη και Λάρισα. Θυμάμαι κι εγώ (ήμουνα στα 6) την τροχιά της λάμψης που σχημάτιζαν τα βλήματα (σφαίρες, οδίδες) που πέφτανε, άλλα στο Κάστρο και άλλα (αδέσποτα) στο χωριό.


Ο Γιώργος Οικονόμου (1921-2003) μου δίνει σχετική συνέντευξη στις 17 Νοεμβρίου 1981. Θυμίζει τα λάφυρα που άφησαν οι Νεοζηλανδοί μετά τη μάχη στο Κάστρο του Πλατανώνα.

Αφηγείται, λοιπόν:

ΤΟΠΙΚΟ ΙΔΙΩΜΑ:  Όταν ήρθαν οι Γιρμανοί, ιγώ ήμαν στου Κάστριου. Πήγα στου Κάστριου μι κατ’ άλλ’ Σκουτνιώτ’ κι μας σταμάτσαν οι Ιγγλέζ’. Πότι πχιάσκαν οι Γιρμανοί μι τς  Ιγγλέζ’. Έγλιπαν τζ Γιρμανοί που 'ρχονταν απ’ του Βακούφκου.

-Πίσου... Σήμιρα δεν έχ’  να πιράστι.

Αυτοί πχιάσκαν. Οι Γιρμανοί είχαν φτάσ’ στου Λιφτουκαρίτκου. Πρώτα έβαλαν οι Ιγγλέζ’ απ’ του Κάστριου, μόλις οι Γιρμανοί πάτσαν του Ξηρουκάμ’. Έβαλαν οι Ιγγλέζ’ πρώτα κι γιρούστσαν μι τα αεροπλάνα οι Γιρμανοί. Γίνουνταν χαμός. Έτυχι ιγώ να πάου κάτ’ να βρω τα πιδιά που ’χαν τα πρόβατα. Ήμασταν μι του Γιώρ’ του Συντριβάν’. Μέσ’ στα στιάργια γυρίζαμι κι απού παναθέ μας έριχναν οβίδις. Αλλά δε μας πήραν (τα βλήματα).

Φύγαμι, βγήκαμι σ’ τς Κότρις του βράδ, κι απού κει ζ ντ Ντούμπα.

Απ’ του Κάστριου για λάφυρου πήρα ένα πατόφκιαρου. Του 'χαμι στου μαντρί, θυμάμι. Ι Συντριβάντζ πήρι ένα βαρέλ’ μι λάδ’ (πετρέλαιο). Άλλ’ φουρά πήραμι συρματοπλέγματα, σφαίρες. Οι Ιγγλέζ’ είχαν αποθήκες (...ρουχισμό, κουβέρτις, όπλα, ρολόγια) (*).

 

 

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΗ:  Όταν ήρθαν οι Γερμανοί στα μέρη μας, εγώ βρισκόμουνα στην περιοχή του Κάστρου (Πλαταμώνας). Πήγα εκεί με μια παρέα. Με άλλους Σκοτινιώτες. Και οι Εγγλέζοι μας σταμάτησαν. Δεν μας επέτρεψαν να πλησιάσουμε. Βλέπανε αυτοί τους Γερμανούς που καταφτάνανε από το Βακούφικο (εκκλησιαστικό κτήμα).

-Πίσω (γυρίστε πίσω), σήμερα δεν επιτρέπεται να περάσετε.

Αυτοί, Γερμανοί και Εγγλέζοι, πιάστηκαν σε μάχη μεταξύ τους. Ήδη οι Γερμανοί προχώρησαν. Είχαν φτάσει στο έδαφος της Λεπτοκαρυάς. Πρώτοι που βάλανε πυρ ήταν οι Εγγλέζοι, μόλις οι Γερμανοί πάτησαν στο Ξηροκάμπι το δικό μας. Βάλανε πυρ πρώτα οι Εγγλέζοι και οι Γερμανοί ορμούν με τα αεροπλάνα. Μάχη, χαμός Κυρίου. Ήταν η ώρα που πήγα εγώ φαγητό στα παιδιά που βοσκούσανε τα πρόβατα στην Κάτω Σκοτίνα. Συντροφιά είχα τον Γιώργο Συντριβάνη. Περπατούσαμε μέσα στα σιτάρια και οι οβίδες πέφτανε φωτά κατεπάνω μας.  Ευτυχώς που δεν μας πέτυχαν.

Απομακρυνθήκαμε από ‘κεί, ανηφορίσαμε προς τις Κότρες και από ‘κεί στην Τούμπα.

Για λάφυρο πήρα ένα πατόφκιαρο, το οποίο το κρατούσαμε στο μαντρί. Ο Συντριβάνης, από όσο θυμάμαι, πήρε ένα βαρελάκι με πετρέλαιο. Άλλη φορά πήραμε άλλα λάφυρα (συρματοπλέγματα, σφαίρες κλπ).

Οι Εγγλέζοι φύλαγαν στις αποθήκες ρουχισμό, κουβέρτες, όπλα, ρολόγια. 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ειδικά για τον Σκαρλάτο, παραθέτω δυο μαρτυρίες συμπατριωτών:

1. Η Όλγα Βαγγελάκινα (1914-2009) σε συνέντευξη της 25 Αγούστου 1996 τονίζει: «Στου Σκαρλάτου είχαν φυλάκιου οι Γιρμανοί…Ένα κουρίτς΄ τς Νάσινας Συντριβάνινας έφιγνι μι του δαδί. Είδι ι Σκαλλάτους απ’ τ΄ Λιφτουκαρυά κι λέει «αντάρτις είνι»…Ήταν καραούλ΄ ιδώ ψηλά. Του σκότουσαν του κουρίτς΄, του έβγαλαν τα άντιρα όξου. Ουβίδα ήρθι απ’ του Σκαρλάτου». (Οι Γερμανοί είχαν φυλάκιο στην τοποθεσία «Σκαρλάτος». Στην Κάτω Σκοτίνα ένα κορίτσι του Θανάση Συντριβάνη βάδιζε με το δαδί στο χέρι. Από τον Σκαρλάτο παρατηρούν φως και υποψιάζονται ότι εκεί υπάρχουν αντάρτες. Εξάλλου εδώ βρισκόμαστε σε ψηλό καραούλι. Έτσι, σκοτώθηκε το κορίτσι. Του βγήκαν τα έντερα έξω. Η οβίδα ήρθε από τον Σκαρλάτο».   

2. Ο Θανάσης Γερομιχαλός του Αποστόλου σε σχετική συζήτηση (8 Μαρτίου 2003) για το πολυβολείο του Σκαρλάτου υποστηρίζει: «…μι ντ μπρώτ΄ ουβίδα δε ντου πέτυχι. Μι ντ δεύτιρη σκότουσι του κουρίτσ΄. Μι του φως που είδι. Κουμμάτια έγινι». (Με την πρώτη οβίδα δεν πέτυχαν τίποτα. Με την δεύτερη σκοτώθηκε το κορίτσι, η Γραμματή. Έγινε κομμάτια. Προδόθηκε από το φως του δαδιού».

---------

* Παρόμοια περίπτωση έχουμε στην Θεσσαλονίκη, με την αποχώρηση των Γερμανών (βλ. φωτοτυπία από το βιβλίο του Στέφανου Σταύρου "οικογενειακές ιχνηλασίες"). 


 

 



 

 

 


Τετάρτη 5 Ιανουαρίου 2022

ΕΘΙΜΑ: ΜΕΓΑΣ ΑΓΙΑΣΜΟΣ


                   

 

 

"Μετανοείτε, πάσι βοά τοις λαοίς και προκαθαίρεσθε".

Φωνάζει ο Πρόδρομος σε όλους τους λαούς: μετανοήσετε και φροντίστε να καθαριστείτε (ωδή στ΄).


 

Α. Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ (στη θεία λατρεία).

  Καταβασία: θ΄ωδή.

 

 

 

Απορεί πάσα γλώσσα

Ευφημείν προς αξίαν.

Ιλιγγιά δε νους και υπερκόσμιος

υμνείν σε, Θεοτόκε.

Όμως αγαθή υάρχουσα

την πίστην δέχου.

Και γαρ τον πόθον οίδας

την ένθεον ημών.

Συ γαρ των χριστιανών εί προστάτις,

σε μαγαλύνομεν.

 

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Αρχιμ. Συμεών Κούτσας

Θεοτόκε, κάθε ανθρώπινη γλώσσα

αδυνατεί να σ΄ επαινέσει επάξια.

Αλλά ο υπερκόσμιος νους των αγγέλων,

κι αυτός αισθάνεται ζάλη προκειμένου να σε υμνήσει!

Όμως συ, ως αγαθή που είσαι, 

δέξου την πίστη μας,

μια και γνωρίζεις

το θερμότατο πόθο μας.

Σε μεγαλύνουμε, λοιπόν,

διότι συ είσαι η προστασία των χριστιανών.  

  

Β. Ο ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ (στο Γιαλό της Σκοτίνας)

 

 

 

 "Εν Ιορδάνη... βαπτιζομένου σου, Κύριε"



 

 "Εν τοις ρείθροις σήμερον του Ιορδάνου, γεγονώς ο Κύριος, τω Ιωάννη εκβοά. Μη δειλιάσεις βαπτίσαι με. Σώσαι γαρ ήκω (μην φοβηθείς να με βαπτίσεις. Ήρθα για να σώσω), Αδάμ τον πρωτόπλαστον"

 

 

 


"Φωνή Κυρίου επί των υδάτων βοά λέγουσα: Δεύτε λάβετε πάντες, Πνεύμα σοφίας...

Αγίασον εμέ και τα ύδατα Σωτήρ..."

 

 


 

Προσκυνητές αγωνιούν να ακούσουν το 

"Εν Ιορδάνη".

 

 

 

 


 

 "Σήμερον γη και θάλασσα την του κόσμου χαράν εμερίσαντο..." (μοίρασμα χαράς).

 

 


 

Σημείωση: 1η. Διάκριση Μεγάλου και μικρού Αγιασμού. Ο Μέγάλος τελείται στις 5 και 6 Ιανουρίου. Ο μικρός Αγιασμός τελείται πάντοτε (πρωτομηνιά, εγκαίνια κλπ).

Σημείωση 2η,  Οι φωτογραφίες από προηγούμενες Τελετές. Βλέπε ανάρτηση 8.1.17'. Η εικόνα του Προδρόμου αυθεντικό Βυζαντινό αντίγραφο  από Ελληνικά Μοναστήρια, ο Σταυρός από "Πεμπτουσία".




Δευτέρα 29 Νοεμβρίου 2021

αγάπη: Τάκης-Καίτη

 

η ΑΓΑΠΗ: «από τα μάτια πιάνεται»

 

          Στην ταβέρνα «Βασίλα» της Σκοτίνας συναντώ τον Τάκη Μήτσιο του Διονύση, ομογενή της Αμερικής (Τζάκσονβιλ Φλόριντας). Ήταν 8 Ιουλίου του 2002. Με πολύ κέφι μου δίνει σχετική συνέντευξη αναφερόμενος στην απαγωγή της Κατίνας Μαρνέλα του Γεωργίου και, γενικά, για την περιπέτεια του γάμου τους:

ΠΡΩΤΗ ΓΝΩΡΙΜΙΑ. Ήμουνα έτοιμος να φύγω Αμερική το 1978. Ήταν Καθαρή Δευτέρα. Ντύνομαι καλά και λέω «θα πάω να δω τα καρναβάλια». Οι γυναίκες, μου δίνουνε μια λίστα με τα κορίτσια του χωριού. Και μου λένε «θέλουμε να μας πεις ποιο κορίτσι σ’ αρέσει».

          Και φεύγω και πάω στην πλατεία. Στο Κοτσέκι και κάθομαι στου Πλεξίδα το καφενείο, Βγάζω τη λίστα. Πάω στο πρώτο όνομα και λέω «αυτή ήταν η πρώτη μου φιλενάδα, αν την ήθελα θα την κράταγα». Τραβάω μολυβιά. Μετά πάω στη δεύτερη και λέω «αυτή ήταν φιλενάδα του φίλου μου. Άμα ήταν καλή, θα την κράταγε αυτός». Τελείωσε η λίστα όλη και δεν  βρήκα κανένα. Και λέω: «Τώρα, Δημήτρη, τι κάνεις»;

          Κι όπως κοίταζα τα καρναβάλια, βλέπω ένα κοριτσάκι. Και λέω «ποιο να ’ναι αυτό». Πάω στ’ Αγγέλ’ το μαγαζί, λέω στην Τασούλα: «Ποιο είναι αυτό το κορίτσι εκεί»; «Τ’ Μαρνέλα» (η φωτογραφία "όταν κλεφτήκαμε").

ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΑΜΟΥ. Μαθαίνω ότι πήγε στην αδερφή της στη Λεπτοκαρυά, που είχε πανηγύρι (Αγία Τριάδα). Της λέω: «Ίσως να με γνωρίζεις, αλλά αυτή τη φορά είμαι σοβαρός. Θέλω για γάμο, τελείωσε».

Μετά το πανηγύρι τα «ψήσαμε» καλά και μου λέει: «Άμα είναι έτσι, θα ‘ρθείς στο σπίτι να με ζητήσεις.

          -Κανένα πρόβλημα.

          Μου λέει ο πεθερός μου: «Κανένα πρόβλημα, μπορείς να την έχεις την κόρη μου, αλλά ξέχασε την Αμερική».

          -Συγνώμη, η Αμερική είναι το όνειρό μου.

          -Τότες κράτησε το όνειρο αυτό και ξέχασε την κόρη μου.

          -Μπάρμπα Γιώργο, να σου πω. Θα σου δώσω μια βδομάδα. Ό, τι γίνει μετά από μια βδομάδα δε θα ‘ναι δικό μου λάθος. Και φεύγω. Και περίμενα, μια βδομάδα. 

ΤΟ «ΣΗΜΕΙΩΜΑ». Στέλλω έναν φίλο μου, αυτός που έχει το περίπτερο, τον Μανίκα τον Αποστόλη (Κοτσιβός). Πωλούσε χαλιά, δήθεν ήταν σα χαλιάς. Και του λέω: «Θα πας εκεί να πωλήσεις χαλιά και θα δώσεις σημείωμα στην Κατερίνα».

          Πήγε η Κατερίνα και της λέει «εδώ είναι» (το σημείωμα). Το πήρε η Κατερίνα και το σημείωμα έγραφε: «Θα ανταμώσουμε στην Παναγία».

Λέω «πώς θα την ειδοποιήσω». Παίρω την κάλτσα μου, την κόβω και την κάνω σκοινί. Βγάζω το πακέτο απ’ τα τσιγάρα και γράφω επάνω «είμαι εδώ». Και δένω το σημείωμα κάτω από τις παντόφλες της. Λέω «άμα τις φορέσει, κάτι θα τη γαργαλίσει και δει το σημείωμα».

          Κι αυτό έγινε. Σηκώθηκε πάει να πάει στην τουαλέτα, κάτι γαργάλαγε, το είδε το σημείωμα. Ανέβηκε πάνω. Το διάβαζε και βλέπω την κουρτίνα στο παράθυρο.

 ΑΧ, ΠΕΘΕΡΟΣ. Κατεβαίνει κάτω, ανοίγει η πόρτα. Ήταν ο πεθερός μου. Την πρόσεχε. Ανεβαίνω στο μπαλκόνι. Γραπατσώνομαι απέξω, μπαίνω μέσα και λέω:

          -Καίτη, τι να κάνουμε τώρα; Θα πάω στην Αμερική. Έλα μαζί μου.  Μου λέει «εντάξει, έρχομαι». Και δεν πήρε τίποτε άλλο, μόνο τα ρούχα που φορούσε. Και κατεβαίνουμε από τη σκάλα σιγά-σιγά -είχε κοιμηθεί ο πεθερός μου κάτω- ανοίγουμε την πόρτα, αφήνουμε σημείωμα επάνω στο δωμάτιο.

          Ξυπνάει ο πεθερός μου, περίμενε να κατεβεί η Καίτη κάτω, αλλά τίποτα. Ανεβαίνουν πάνω, βλέπουνε το σημείωμα.

          -Τι έγραφε το σημείωμα;

          -Έγραφε ότι «είμαι εγώ και η Καίτη είναι μαζί μου στο σπίτι μου».

ΤΟ ΠΙΣΤΟΛΙ. Παίρνει το πιστόλι, παίρνει το μαχαίρι. Έφτασε εδώ (στην ταβέρνα του Γανωτή στη Βασίλα), ήταν ο Νιόνιος. Ήταν πρωί και τον βλέπει και έρχεται εδώ να πιεί καφέ. Ήταν πυρ και μανία:

          -Βρε μπάρμπα Γιώργο, τι συμβαίνει;

          -Έτσι κι έτσι η κόρη μου. Κλέφτηκε μαζί με τον Τάκη.

          -Αχ, του γκιαρατά, γι αυτό ήταν εδώ τόσο αργά κάθε βράδυ.

          -Δηλαδή ο πεθερός σου ήρθε στο σπίτι σου.

          Ναι με το πιστόλι και το μαχαίρι και μου λέει «σε μια βδομάδα θα παντρευτείτε». 

Ο ΓΑΜΟΣ. Αρχίζω εγώ, πάω απευθείας στον κουμπάρο μου, στον Θάνο  Συντριβάνη. Λέω στο Θάνο «την Κυριακή παντρευόμαστε». Εντάξει, λέει ο κουμπάρος.

          -Τελικά παντρεύτηκες;

          -Εδώ στον Αγιώργη μέρα μεσημέρι. Η Καίτη ντύθηκε νύφη στο ένα το δωμάτιο κι εγώ ντύθηκα γαμπρός στο άλλο.

          -Στο σπίτι σου.

          -Στο σπίτι μου. Με κλαρίνα       

          -Ποιος έπαιζε κλαρίνο;

          -Ο Σαλέας, Θωμάς Γερομιχαλός (βλ φωτο, στο πλάι)). Ο μόνος που ήταν στο γάμο ήταν ο παπάς από τη Λεπτοκαρυά μαζί με τη Φώτω. Κανένας άλλος, κάτι που έμεινε στη μνήμη της Καίτης.

ΑΜΕΡΙΚΗ. -Στο διάστημα αυτό η Καίτη πού κοιμότανε.

          -Στο σπίτι μου, με τη μάνα και τον μπαμπά μου. Και κανένας δεν ήξερε ότι έφυγα και πήγα για Αμερική. Μόνο η γυναίκα μου.

Δήμητρα (σύζυγός μου): Ο πεθερός σου δεν ήξερε;

          -Όχι. Μετά έστειλα λεφτά στη γυναίκα και ο πεθερός μου ειλικρινά φρόντισε. Γιατί ο μπαμπάς μου ήταν στα πρόβατα και η μάνα μου έτρεχε.

Σε τρεις μήνες την είχα στην Αμερική.

---------- 

ΕΙΚΟΝΕΣ

 

 

 

η μητέρα του Τάκη,

Φωτεινή Καρκαφίρη-Μήτσιου 

 

 

 

 


 

 

 

η μητέρα της Καίτης,

Μαριγούλα Δάμπλια-Μαρνέλα

 

 

 

 

 


 

 

 Θανάσης Μήτσιος του Διονύση,

αδερφός του Τάκη