ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ: ΤΡΕΛΟΚΟΡΙΤΣΟ

 

ΣΚΟΤΙΝΑ: ΤΡΕΛΟΚΟΡΙΤΣΟ, "Ερωτικό τραγούδι του διδασκά

λου Ηλία". Λόγια του αείμνηστου Γιαννούλη Δάμπλια. Άνω Σκοτίνα.

 

 

 

   

 Ιωάνης Δάμπλιας του Αθανασίου (1887-1950). 

 Κατείχε τρεις τέχνες: βιολιτζής, ράφτης και σιδηράς.

 

       

 

 

         Από παλιό σημειωματάριο του Γιαννούλη Δάμπλια, (παππού του γράφοντος), επιλέγω ερωτικό τραγούδι που φέρει τον τίτλο «ΤΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΗΛΙΑ».

Πρόκειται για τραγούδι που έγραψε ο δάσκαλος Ηλίας Χατζηχαμπέρης. Αυτός υπηρέτησε στην Άνω Σκοτίνα στις αρχές του 20ού αιώνα.

Συμπατριώτης μου, σε πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία,  υποστηρίζει: «ο δάσκαλος ήταν Πουρλιώτς. Η γυναίκα του Μαριγώ είχε από τη Σκοτίνα φλέβα».

 

Το τραγούδι ΤΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΥ ΗΛΙΑ

 

Αχ, τι θα γενώ που έκλαψα ο δυστυχής

       με το τρελοκόριτσο

       και πεισματάρικο.

 

       Και το δικό σου πείσμα

       μ’ έρριξε φωτιά μέσ’ στην καρδιά

       και μου επλήγωσε ολότιλα,

       μικρό ζαλιάρικο.

 

       Τι απιλπισιά μου κάμει όταν θυμηθώ,

       κάναν δεν έχου να του πω,

       καλέ ζαλιάρικο.

 

       Και τα δικά σου λόγια

       μ’ άναψαν φωτιά μέσ’ στην καρδιά

       και μου επλήγωσε ολότιλα,

       μικρό ζαλιάρικο.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ:  Περισσότερα για τους παλιούς δασκάλους της Σκοτίνας βλέπε ανάρτησή μου της 19.9.16. Εκεί παρατηρούμε ότι του δασκάλου Ηλία προηγείται ο Δημήτριος Τομαράς  (*) και ακολουθεί ο Αθανάσιος Βλέτσης (1889-1982. 

 

                       ( *) αργότερα ιερέας και θύμα των Γερμανών στον Χορτιάτη (βλέπε        φωτοτυπία που ακολουθεί).

 

                                 (πηγή: Κ. Βοβολίνης. Η Εκκλησία εις τον αγώνα της ελευθερίας..."

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: κατατακτήριες εξετάσεις του 1947

Α. ΓΕΝΙΚΑ: Στις 13 Αυγούστου 1947 η Μόρνα «μετακινήθηκε» αναγκαστικά (λόγω

 

Εμφυλίου) στην Περίσταση Πιερίας. Το δημοτικό σχολείο του χωριού γέμισε από πρόσφυγες. Οι κατατακτήριες εξετάσεις έπρεπε να διεξαχθούν εκτός σχολείου, στην περιοχή «Αλώνια». Τα «Αλώνια ήταν μια μπαΐρα έξω από το χωριό προς την πλευρά του σιδηροδρομικού σταθμού Κατερίνης. Δάσκαλοι ήταν οι: Κώστας Μοσχίδης, Φώτης Μέλιος και Κατίνα Κουζώνη (αργότερα προστέθηκε ο Ιω. Πάππας). Δικαίωμα υποψηφίων είχαν και οι αδερφοί Καλιαμπού: Θανάσης ετών 10. Ελένη ετών 15,  Γιάννης ετών 12.

Με την έναρξη του σχολικού έτους η δασκάλα Κατίνα Κουζώνη μας συγκεντρώνει στα «Αλώνια». Εκεί όλοι οι μαθητές καθίσαμε οκλαδόν.

Β. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 

          1ος εξετάζεται ο Θανάσης. 

        Δασκάλα: παιδί μου πού γεννήθηκες;

-στη Σκοτίνα, αλλά έζησα λίγο και στη Μόρνα.

-που πήγες σχολείο;

-Κάμπθινά (πουθενά).

-σε γράφω στην πρώτη τάξη.

2^η εξετάζεται η Ελένη: 

 Δασκάλα: Παιδί μου, εσύ πήγες σχολείο;
Ελένη: Ι πατέρας μ’ είνι παπάς στη Μόρνα από το 1945. Δυο χρόνια είχαμε δασκάλα ανταρτίνα, την Ευανθία. Αυτή μας έμαθε γράμματα». 

-Σε γράφω στην τετάρτη τάξη.

3^ος εξετάζεται ο Γιάννης: 

δασκάλα: παιδί μου, έχεις χαρτιά του σχολείου; Γιάννης:  

-Ιγώ ήμαν στ΄ Σκουτίνα. Βουσκούσα γίδια.

-Θα γραφτείς στην πρώτη τάξη.

-Κυρία, γιατί ν’ αδιρφή μ’ ν’ έγραψις ζ ντιτάρτ; (Γιατί την αδερφή μου την έγραψες στην τετάρτη τάξη).

-Η αδερφή σου είχε δασκάλα στη Μόρνα, ενώ εσύ στη Σκοτίνα είχες γίδια.

Γιάννης: Ιμένα μ’ έμαθαν οι τζιουμπανοί να διαβάζου. Ι Γιάντζ ι Ντήμους μ΄ έμαθι να διαβάζου τ΄ Σύναψη. Ξέρου κι Αριθμητική. Ι Κακάλς τ’ Μητού μ’ έμαθι πρόσθιση κι αφαίριση. Ι Χρήστους τ’ Μάν’ πολλαπλασιασμό και διαίριση. Ξέρου κι ένα πίμα». (Μου μάθανε οι βοσκοί να διαβάζω. Ο τσοπάνης Γιάννης Δήμος μου έμαθε να διαβάζω την ιερά Σύναψη. Τα καταφέρνω στην Αριθμητική. Ο Θεοχάρης Μητός μου έμαθε πρόσθεση και αφαίρεση. Ο Χρήστος Μάνος πολλαπλασιασμό και διαίρεση. Ξέρω απέξω και ένα ποίημα).

-Πες το.

-«Βγαίν’ η βαρκούλα του ψαρά από το περιγιάλι…».

-Μπράβο, παιδί μου, γράφεσαι στην Τετάρτη τάξη, όπως κι ο Γιώργος Βαϊτσόπουλος, Κώστας Αλεξόπουλος, Χαρίλαος Παλιαρούτας, Κούλα Καλιακού, Βαγγέλης Παπαθεοδώρου, Χρήστος Κατσίνας, Γιάννης Κουτσουμπέας και άλλοι.

----------

Σημείωση 1^η. η παρούσα ανάρτηση αφιερώνεται στη δασκάλα μου Κατίνα Κουζώνη.

Σημείωση 2^η. τις καλύτερες ευχές στα παιδιά που συμμετέχουν στις Πανελλαδικές του 2023.

Σημείωση 3η. Περισσότερα βλέπε ανάρτηση 25.11.19.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ: Μανόλης Παπαγεωργίου

 

ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΚΗΔΕΙΑ, ΗΤΑΝ ΓΑΜΟΣ

 

 

Πρόσφατα ο πρωτοπρεσβύτερος π. Γεώργιος Μπιλιάγκας, μου δίνει τηλεφωνική συνέντευξη. Η συζήτηση αφορά την κηδεία του αείμνηστου Μανόλη Παπαγεωργίου (1917-1989), γνωστού μουσικού καλλιτέχνη. Ξακουστός στο κλαρίνο ανά το πανελλήνιο και όχι μόνο.

 

 

Α. ΑΦΗΓΗΣΗ του παπά Γιώργη:

 

Όταν πέθανε ο Μανόλης (1989) ακούστηκαν πολλά (πολλές τουφεκιές). Μαζεύτηκαν όλοι οι κλαριτζήδες. Τα όργανα από την Θεσσαλία, Κατερίνη, Λιτόχωρο. Από το Λιτόχωρο ήταν και ο μπάρμπα Γιάννης ο Κάκαλος με τον τζαμπρά (λαούτο). Ήταν και η Νίτσα Τσίτρα. Ήταν καμιά εικοσαριά κλαρίνα. Κλαρίνα, τζαμπράδες, βιολιά, χαλούσε ο κόσμος. Ήμουνα παρών κι εγώ γιατί η Ευδοξία ήταν πρώτη μου ξαδέρφη. Θυμάμαι που μαζεύτηκαν έξω από το σπίτι στην  Σκοτίνα.

 

            Η κηδεία έγινε στον Αγιώργη. Όλοι βγήκαν από το σπίτι. Διάβασε ο παπάς Τρισάγιο κι όλοι βγήκαν έξω. Τα κλαρίνα τραγουδούσαν μέχρι τον Αγιώρ΄. Χαλούσε ο κόσμος. Πολύς κόσμος. Μαζεύτηκε όλο το χωριό.  Ήταν θέαμα τέτοιοι που δεν ξανάγινε τέτοιο πράμα. Κατέβηκαν το δρόμο και τράβηξαν προς τα κάτω. Πέρασαν απ΄ τ΄ Κουλιού το δρόμο, Πλεξίδα, Παπαζιώγα. Παπάς ήταν ο παπά Γιάννης Σκρέτας. Τον θάψανε στον Άγιο Νικόλα. Τα κλαρίνα παίζανε μέχρι τον τάφο.  Ο κόσμος τραγουδούσε. Λέγανε τραγούδια πανηγυρικά, του Μανόλη.

----------

Β. ΕΥΔΟΞΙΑ: Το καλοκαίρι του 2005 επισκέπτομαι την Ευδοξία (1917-2005),

σύζυγο του Μανόλη. Ρωτάω: «Ευδοξία, ποιο ήταν το τέλος του Μανόλη»;

ΤΟΠΙΚΟ ΙΔΙΩΜΑ -«Αρρώστσι στα πνιμόνια. Να βγαίντζ απ' τουν Αγιώρ ώς Μπαναϊά φσιούντα, δε φούσκουναν; Τράβξι πουλλά. Είχι ντέχν', δεν ν' άφσι όμους. Ωσπού τέρμα. Χάθκι κι αυτός στα 72 χρόνια».

ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΗ:  Αρρώστησε στα πνευμόνια. Υπέφερε πολλά ο άντρας μου. Δεν είναι εύκολο πράγμα να ανηφορίζεις παίζοντας κλαρίνο από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου μέχρι την κορυφή της Παναγιάς φυσώντας το κλαρίνο. Δεν φούσκωναν τα πνευμόνια; Είχε, βέβαια, ωραία τέχνη. Παρόλες τις δυσκολίες δεν την εγκατέλειψε. Την διατήρησε μέχρι το τέλος της ζωής του. Πέθανε στα 72 χρόνια.

 

Γ. ΓΕΝΙΚΑ

 

 Το σπίτι του Παπαγεωργίου, από όπου ξεκίνησε το συγκεντρωμένο πλήθος της κηδείας.

 

 

 

 

 

Το αξιόλογο και πολυαγαπημένο αντρόγυνο:

Μανόλης και Ευδοξία

Δ. η ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΚΗΔΕΙΑΣ:

 

1. το σπίτι του Παπαγεωργίου

2. Κουλιός

3. Πληξίδας

4 Αγιώρς

5. Αϊ-Νικόλας