ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ: Άγιος Αθανάσιος ΚΛΕΙΣΤΟΣ

 

η ΚΑΜΠΑΝΑ του αγίου Αθανασίου μας καλεί κοντά της.

 

 

 

         Α. ΓΕΝΙΚΑ

Ανοιχτή επιστολή προς κάθε αρμόδιο.

Θυμίζω (μάλλον ξαναθυμίζω) ότι η τελευταία θεία Λειτουργία στον Άγιο Αθανάσιο Σκοτίνας έγινε στις 2 Μαΐου του 1998. Ιερουργός ιερέας ήταν ο παπά Γιάννης Σκρέτας (1926-2008) και ψάλτης ο Μανόλης Κουμουρτζής (1928-1998).  Έκτοτε η εκκλησία παραμένει κλειστή. Όλοι ρωτάνε: "Πότε θα ανοίξει"

Την απάντηση παίρνουμε από τους θαμμένους εκεί παππούδες μας. Τα κόκκαλά τους τρίζουν και οι ψυχές έντονα διαμαρτυρόμενες κράζουν: "Αγιε Αθανάσιε, βόηθα να ανοίξει η εκκλησία". 

 

Β. ΕΟΡΤΗ. Στις 2 Μαΐου γιορτάζεται η Ανακομιδή των Λειψάνων του αγίου. Το απολυτίκιο του αγίου είναι πολύ γνωστό: "Στύλος γέγονας ορθοδοξίας, θείοις δόγμασιν υποστηρίζων την εκκλησίαν, ιεράρχα Αθανάσιε"...

 

Γ. ΠΕΡΙΟΧΗ.  Βρίσκεται στην κατεύθυνση προς Καρόπλα (βλέπε παρακάτω σχεδιάγραμμα).

 

Πώς πάμε στον Άγιο Αθανάσιο       

 

 

 

 Άλλες όμορες τοποθεσίες: Καρόπλα, Κιλιά, Αγάς, Μοίρα.

 

     Δ. ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. Ο συμπατριώτης και φίλος Θεοχάρης Στύλος, σε πρόσφατη ανάρτηση (22 Απρίλη), δείχνει τον Σεβ. Μητροπολίτη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ. Γεώργιο να συνομιλεί με βουλευτή του τόπου. "Συζητήθηκαν ζητήματα που αφορούν την ιδιαίτερή μου πατρίδα την Σκοτίνα..."ο ναός βραβεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως η αρχαιότερη εκκλησία της Ευρώπης...Μακάρι να ευοδωθούν όλες μας οι προσπάθειες". (*).

 

Καλό σημάδι. Φαντάζομαι να μιλάγανε για τις εκκλησίες Παναγιά και Άγιο Αθανάσιο.

          -Λέτε να γίνει κάτι; Υπάρχει ελπίδα;

          -«Οψόμεθα». Θα δούμε!

---------- 

(*) Κατά την Χαρούλα Σιαξαμπάνη, αρχιτέκτονα της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Ερευνών, ο ναός "αποσπά το πρώτο βραβείο Βρυξελλών στις 25.11,1998".

 

 Στην κορυφή ο ναός του αγίου Αθανασίου.

Η φωτογραφία τραβήχτηκε στον δρόμο προς Μάρμαρο.

------------ 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ.

 

        Φωτογραφία 2.5.98, στον κυρίως ναό του Αγίου Αθανασίου.

 

Μανόλης Κουμουρτζής, ιεροψάλτης. Στις 2 Μαΐου 1998 συμψάλλαμε στον Άγιο Αθανάσιο και στις 9 του ίδιου μήνα "έφυγε" για τον ουρανό. Αιωνία του η μνήμη.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ: Ένδυση

          Ο Θανάσης Γερομιχαλός του Αποστόλου  μου δίνει συνέντευξη στο 

σπίτι του στην Κάτω Σκοτίνα (καλοκαίρι 1996). Μαζί και η σύζυγός του Καλούδα (Συντριβάνη). Συζητούμε για τη ζωή των κατοίκων στην Άνω Σκοτίνα (προπολεμικά). Ειδικότερα αναφερόμαστε  στον τρόπο της ενδυμασίας. Η αφήγηση είναι ευχάριστη, καθώς αποδίδεται με το φανταστικό χιούμορ του Θανάση:

ΙΔΙΩΜΑ. Ικείνα τα χρόνια είχι φτώχεια. Ιδώ μπρουστά φκιάχναν τραχλές. Ένα πουκάμισου, όχ’ μι γιακά. Έπιρναν μια πήχ’ απ΄του Γιώρ’ του Τζιόμ’ κι του πιρνούσαν απού δω μιριά -κινούργιου αυτό-, το ‘βαζαν κι καναδυό κουμπιά απού πίσου του κάμπσου μόνου κι μόνου να φαίνιτι η πατατούκα κι ντούσι (τη φορούσε). Η πλάτ’ ήταν ούλου μπάλουμα. Είνι πραγματικότητα. Δεν είνι

 ψέματα. Το ‘λιγαν τραχλιά, το ‘φκιανι η γναίκα μαναχιά. Κι άμα ξιντγιούνταν στου γκαφινέ ήταν για ...φουτουγραφία. Ή να σι πάρουν στου σινιμά, να σι δουν πώς ζούσις τότι.      

           -Πόσα κουμπιά είχε αυτή η τραχλιά;

          -Ε, θα είχι τρία, τέσσιρα. Σάματ’ είχι κι κουμπιά; Δεν είχι, αρά! Άλλα τα ‘διναν μι σκνί, ή το ‘ραβι κι μι λίγου κλουστή ιδώια να σταματάει, άμα δεν έφτανι του κουμπί.

          -Θυμάσαι κανέναν που να είχε τέτοια τραχλιά;

        -Όλ’, δέκα τοις εκατό να είχαν σκέτο πουκάμισο, όλ’ οι άλλ’ τραχλές είχαν. Μιλάμι για ν’ απαλνή Σκουτίνα.

Αυτά τα σακάκια, τς πατατούκις, ξέρς απού πού τς αγόραζαν; Έρχουνταν κάτι βλάχ’, έρχουνταν ικεί σ’ τ’ Στύλινας ψηλά κάτι απού σιαπάν αυτού βλάχ’, που είχαν πρόβατα κι έφερναν

 

πανταλόνια παλιά, όσου τς πιρίσσιβαν κι έβαναν κινούργια αυτοί, όλα μπαλουμένα, κι τα πανταλόνια κι τα σακάκια. Τα πουλούσαν για να πάρν φασούλια. Μια ουκά φασόλια ένα γιλέκου, δυο ουκάδις φασόλια ένα σακάκ’, πατατούκα.

 

ΚΟΙΝΗ. Εκείνα τα χρόνια υπήρχε τόση μεγάλη φτώχεια, που οι άντρες εδώ μπροστά στο λαιμό, τα πουκάμισα τα κάνανε με τραχηλιές.

 

Δηλαδή κάνανε τα πουκάμισα χωρίς γιακά. Αγόραζαν από το κατάστημα του Γιώργου Γερομιχαλού-Τσιόμη, ένα πήχη ύφασμα. Στη συνέχεια περνούσαν το κομμάτι αυτό του υφάσματος από τη μια μεριά. Ήταν ήδη καινούριο αυτό. Βάζανε και μερικά κουμπιά εδώ στη μπροστινή μεριά. Το πουκάμισο από την πίσω μεριά ήταν κενό. Μόνο και μόνο να φαίνεται το σακάκι. Η πλάτη ήταν όλο μπάλωμα. Αυτά που σου λέω, είναι πραγματικότητα. Δε λέμε ψέματα. Αυτό το πράγμα το λέγανε τραχηλιά και το έκανε μόνη της η γυναίκα. Κι αν καμιά φορά τύχαινε να ξεντυθεί στο καφενείο, ήταν να τον βγάλεις φωτογραφία. Ήταν να σε πάρουν για το σινεμά. Να δει ο κόσμος πώς ζούσες τότε.

-Πόσα κουμπιά είχε αυτή η τραχηλιά;

          -Ε, μπορεί να είχε 3-4. Μήπως υπήρχαν και κουμπιά; Μωρέ, δεν είχε κουμπιά η τραχηλιά. Άλλοι δένανε την τραχλιά με σκοινί. Ή τη ράβανε με λίγη κλωστή εδώ μπροστά για να σταματάει. Υπήρχε περίπτωση να μη φτάνει για θηλίκωμα το κουμπί.

          -Θυμάσαι κανέναν που να είχε τέτοια τραχηλιά;

         - Όλοι. Δέκα τοις εκατό να είχαν σκέτο πουκάμισο. Όλοι οι υπόλοιποι είχαν τραχηλιές. Μιλάμε για την Άνω Σκοτίνα.

          Αυτά τα σακάκια, τις πατατούκες, ξέρεις από πού τις αγόραζαν; Ερχότανε στο χωριό μας μερικοί βλάχοι, νοίκιαζαν στη γειτονιά της Στύλινας και μένανε εκεί, στην επάνω γειτονιά. Αυτοί βοσκούσαν πρόβατα και φέρνανε συγχρόνως κάτι παντελόνια παλιά, και όσα τους περισσεύανε ή βάζανε και μερικά καινούρια, τα πουλούσανε στους κατοίκους της Σκοτίνας. Αντί  για χρήματα, παίρνανε φασόλια. Ας πούμε, με  μια οκά φασόλια σου δίνανε ένα γιλέκο. Με δυο οκάδες φασόλια ένα σακάκι, την λεγόμενη πατατούκα (*).

__________

* ιτ. patatucco.

ΙΣΤΟΡΙΕΣ: ΣΥΝΑΞΑΡΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ. Γιορτάζουμε α) την ανάμνηση του ενάρετου Ιωσήφ (υιού του πατριάρχη Ιακώβ και δισέγγονου του Αβραάμ), ο οποίος είναι τύπος του
Χριστού, β) την ανάμνηση της άκαρπης συκιάς, την οποία ο Χριστός καταράστηκε και ξηράθηκε.

 Η συκιά αυτή συμβολίζει τόσο την Συναγωγή των Εβραίων, η οποία δεν είχε πνευματικούς καρπούς, όσο και κάθε άνθρωπο στερούμενο πνευματικών καρπών, δηλαδή αρετών.

 

Μ. ΤΡΙΤΗ. Μας θυμίζει την παραβολή των δέκα παρθένων. Η Εκκλησία μας

 

 

καλεί να είμαστε έτοιμοι για να υποδεχθούμε τον ουράνιο Νυμφίο Ιησού Χριστό. Ο Κύριος θα έρθει αιφνιδίως και εμείς πρέπει να κρατούμε αναμμένες τις λαμπάδες των αρετών μας.

 

 

Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ. Γιορτάζουμε α) την άλειψη του Κυρίου με μύρα από την πόρνη

 

γυναίκα, β) την σύγκληση του Συνεδρίου των Ιουδαίων, δηλαδή του ανώτατου δικαστηρίου τους, για λήψη απόφασης καταδίκης του Κυρίου, γ) τα σχέδια του Ιούδα για την προδοσία του Διδασκάλου του.

 

 

Μ. ΠΕΜΠΤΗ (*). Γιορτάζουμε την ανάμνηση τεσσάρων γεγονότων: α) της νίψης των

ποδιών των αποστόλων από τον Κύριο, β) του Μυστικού Δείπνου, δηλαδή της παράδοσης σε μας από τον Κύριο της θείας Ευχαριστίας, γ) της θαυμαστής προσευχής του Κυρίου προς τον Πατέρα Του, και δ) της προδοσίας του Κυρίου από τον Ιούδα.

 

Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ. Γιορτάζουμε τα Πάθη του Κυρίου, που είναι: οι εμπτυσμοί, τα 

ραπίσματα, οι ύβρεις κτλ. και κυρίως η σταύρωση και ο φριχτός θάνατος του Κυρίου, η ομολογία του ληστή, ότι ο Κύριος είναι Βασιλεύς ουράνιος και παράκληση όπως τον θυμηθεί στη Βασιλεία Του.

 

 

 

ΜΕΓΑ ΣΑΒΒΑΤΟ. Γιορτάζουμε: την ταφή του Κυρίου από τον Ιωσήφ και τον

 

Νικοδήμο, καθώς και την κάθοδο  αυτού στα σκοτεινά βασίλεια του  Άδη.

 

 

Πηγές: α) Αρχιμ. Επιφ. Θεοδωρόπουλος, β) διαδίκτυο.

---------- 

(*) ΜΙΑ ΑΝΑΜΝΗΣΗ: ΑΝΩ ΣΚΟΤΙΝΑ. Ήταν Μεγάλη Πέμπτη του 1938 ή 39. Τελείωσαν τα Δώδεκα Ευαγγέλια και η εκκλησία σχόλασε. Δύο παιδάκια αποκοιμήθηκαν στα στασίδια πίσω από το δεξιό αναλόγιο. Τα παιδιά αυτά ήταν ο Γιάννης Καλιαμπός και ο αείμνηστος Αντώνης Τράντας του Αποστόλου (θύμα της γερμανικής Κατοχής). Το εκκλησίασμα αρέωσε, οι γονείς ανησύχησαν.  Τρέξανε και μας ξύπνησαν. Ξέρανε πως η απόλυτη σιγή ανησυχεί. Προκαλεί φόβο και το περιβάλλον (εικόνες και τέμπλο) ενισχύουν τον φόβο.

                

                

 η Παναγία στο προσκυνητάρι                                      το τέμπλο του ναού

ΤΕΧΝΗ: ο ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ

Α. ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ 

 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ: Ο ύμνος λέγεται «Ακάθιστος» επειδή οι χριστιανοί παρακολουθούν την Ακολουθία όρθιοι. «Ορθοί πάντες ακροώμεθα». Ψάλεται (ολόκληρος) την πέμπτη Παρασκευή της Σαρακοστής.

2. ΙΣΤΟΡΙΑ: Ο Ακάθιστος ύμνος θυμίζει το ιστορικό γεγονός του έτους 626 μ.Χ. όταν ο αυτοκράτορας Ηράκλειος απελευθέρωσε την Κωνσταντινούπολη από τους Αβάρους. Ο λαός προσευχήθηκε στην Παναγία των Βλαχερνών με επικεφαλής τον πατριάρχη Σέργιο.

3. ΣΥΝΘΕΣΗ: Πολλοί αποδίδουν την συγγραφή του ύμνου (Κοντάκιο)  στον Ρωμανό τον Μελωδό (6^ος αι.), τον Πίνδαρο της Βυζαντινής υμνολογίας. (Η ονομασία "κοντάκιο") οφείλεται μάλλον στο κοντό ξύλο, στο οποίο τυλίγονταν η μεμβράνη που περιείχε τον ύμνον).

 

Β. ΑΚΡΟΣΤΙΧΙΔΑ 

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ  μέρος (πρώτη και δεύτερη στάση): αναφέρεται σε γεγονότα που σχετίζονται με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. 

2. ΔΟΓΜΑΤΙΚΟ-θεολογικό μέρος (τρίτη και τέταρτη στάση): τονίζει την ενανθρώπηση του Χριστού.

 

          ΠΡΩΤΗ ΣΤΑΣΗ

Α γγελος πρωτοστάτης ουρανόθεν επέμφθη…

Β λέπουσα η Αγία εαυτήν εν αγνοία…

Γ νώσιν άγνωστον γνώναι η Παρθένος ζητούσα…

Δ ύναμις του Υψίστου επεσκίασετ τότε…

Ε χουσα θεοδόχον η Παρθένος την μήτραν…

Ζ άλην ένδοθεν έχων λογισμών αμφιβόλων…

         

 ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΤΑΣΗ

Ή κουσαν οι ποιμένες των αγγέλων υμνούντων…

Θ εοδρόμον αστέρα θεωρήσαντες Μάγοι…

Ί δον παίδες Χαλδαίων, εν χερσί της Παρθένου…

Κ ήρυκες θεοφόροι γεγονότες οι Μάγοι…

Λ άμψας εν τη Αιγύπτω φωτισμόν αληθείας…

Μ έλλοντος Συμεώνος του παρόντος αιώνος…

 

ΤΡΙΤΗ ΣΤΑΣΗ

Ν έαν έδειξε κτίσιν, εμφανίσας ο Κτίστης…

Ξ ένον τόκον ιδόντες, ξενωθώμεν του κόσμου…

Ό λος ην εν τοις κάτω, και των άνω ουδόλως απήν…

Π άσα φύσις αγγέλων κατεπλάγη…

Ρ ήτορας πολυφθόγγους ως ιχθύας αφώνους…

Σ ώσαι θέλων τον κόσμον ο των όλων κοσμήτωρ…

           

ΤΕΤΑΡΤΗ ΣΤΑΣΗ

Τ είχος εί των παρθένων, Θεοτόκε Παρθένε…

Ύ μνος άπας ηττάται, συνεκτείνεσθαι σπεύδων…

Φ ωτοδόχον λαμπάδα, τοις εν σκότει φανείσαν…

Χ άριν δούναι θελήσας οφλημάτων αρχαίων…

Ψ άλλοντές σου τον τόκον, ανυμνούμεν σε πάντες…

Ω πανύμνητε μήτερ, η τεκούσα των πάντων…

 

                                    

                    

 

 

 

----------

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: η εικόνα της Παναγίας είναι αγιογράφηση (σε πέτρα) της Όλγας Καλιαμπού-Στογιαννοπούλου (αδερφής του γράφοντος).